|
|
نسخه هاي طومار مانند تعزيه معمولاً با مركب مشكي نوشته مي شد و سرنسخه يي كه نام پردازنده گفت وگوها است، با خط قرمز نگاشته مي شد. در سروستان تعزيه خوانان را شبيه گردان هم مي نامند. تعزيه هايي كه در سروستان برپا مي شده و هنوز هم برخي از آنها رايج هستند عبارتند از: تخت بلقيس ـ رحلت پيغمبر (ص) ـ وفات حضرت فاطمه (س) ـ شهادت حضرت علي (ع) ـ شهادت امام حسين (ع) ـ شهادت امام حسن (ع) … و تعزيه دو طفل زينب (س)، كه امروز بسياري از نسخه هاي آنها پراكنده شده و از ميان رفته اند.
ترتيب حركت به اين صورت است كه نقاره زن روي مركبي مي نشيند و نقاره را جلوي او مي بندند و او تك تك ضرباتي بر نقاره (طبل) مي زند. ساز زن يا فلوت زن پياده در كنارش حركت مي كند و آهنگ سوزناكي مي نوازد. اسبهاي تزيين شده در پي اين دو نفر حركت مي كنند. برخي از مردان هم شاطر مي شوند، يعني قبا و ارخلاق (آرخلق) مي پوشند، شال مي بندند و دورشال و آستين و گردن و كلاه خود دستمالهاي رنگارنگ با اشرفي هاي درخشان آويزان مي كنند و هر كدام يك دمب گوي Dombe govi (چوبي بلند به قطر چند سانتيمتر با سربرجسته بيضي شكل با پوشش چرمي ) در دست مي گيرند و دوتا دوتا دهنه اسبهاي مشكي پوش و سفيدپوش را گرفته با پاي برهنه حركت مي كنند و براين باورند كه شاطر و غلام ويژه امام حسين عليه السلام هستند. زماني كه امام بر اسب مي نشسته شاطر نيز عنان اسب را گرفته و پيشاپيش امام راه مي رفته است. شاطران در روز عاشورا وظايف خطيري در دشت كربلا داشته اند به اين ترتيب كه عنان اسب امام و ساير صحابه را مي گرفته و آنان را تا ميدان جنگ مي برده اند و چنانچه امام يا صحابه مجروح مي شدند، شاطر با زرنگي و شهامت خود را به زخمي رسانده او را بر پشت اسب مي نهاد و از ميدان خارج مي كرد.
در پي اسبها شتر و سپس حجله قاسم (تختي با كمانهاي بلند چوبي به صورت محفظه كه كتل ناميده مي شد) را به مساحت تقريبي يك متر در دو متر حمل مي كنند كه مقداري تركه انار كه از درخت انار تازه بريده شده است از عرض به فاصله هاي نيم متر به تخت مي بندند. آنگاه پارچه رنگي (مشكي براي كتل) روي آن مي اندازند. سپس روي پارچه را با دستمالهاي رنگي و زينت آلات، طلا و نقره و آينه تزيين مي كنند و كف حجله هم قالي مي اندازند. در ساختن حجله از شاخه هاي گل نيز استفاده مي شود و در دوسوي آن دو لاله قرار مي دهند. هنگام حركت چهار نفر چهارپايه آن را بردوش مي نهند. در پي حجله قاسم كتل و گهواره علي اصغر كه تخت كوچكي است كه آيين بندي شده و كودك شيرخواري را در آن نهاده اند حمل مي شود. هر كودكي كه علي اصغر شود برايش شگون دارد. سرانجام چهلچراغ بر روي سر طبق كشي حمل مي شود و هرگاه خسته شد آن را بر زمين مي نهد. چرا غ گردانها معمولاً چند جوان زبده هستند كه به هم كمك مي كنند. يكي چهلچراغ را روي سرش مي گذارد و بقيه دوروبرش هستند تا هنگام روي زمين گذاشتن و در ضمن حركت او را ياري دهند و مراقب چهلچراغ باشند، چون هيچ بعيد نيست كه ميان دو محل دعوا بشود و چهلچراغ آماج سنگ و چوب شده و خرد شود. بيشتر خاطراتي را كه پيرمردان از نزاعها دارند مربوط به زدوخوردهايي است كه در شب يا روز عاشورا پيش آمده است، البته هر شب نوبت كسي كه زيرطبق است عوض مي شود.
در شب عاشورا، هر محله يي سعي دارد مراسمش سنگين تر و مجلل تر باشد. از سر شب تا سحر صداي طبل و فرياد «حسين، حسين» آواي سنج، نغمه فلوت يا ني و يا سازدهني چون موجي عاصي و كوبنده فضاي آرام سروستان را پرمي كند. سينه زنان به محلات ديگر رفته و سينه زني مي كنند و برمي گردند.سابقاً به لحاظ اختلافهاي بزرگان محل در زمينه هاي مختلف از جمله توهين به يكي از بزرگان محله يي به وسيله يكي از افراد محله ديگر، به رخ كشيدن قدرت و غيره زدوخوردهايي در اين مراسم روي مي داد كه در برخي از موارد وسايل يكديگر مانند بيرق يا حجله را به غنيمت مي برده اند. تنها در محله «بوتوري» مراسم سينه زني ساده و بي تشريفات و فقط با چند علم مشكي برگزار مي شود.
در شب شام غريبان (شوم غريبون) از چهلچراغ، حجله، اسب، كتل، سنج و بيرق خبري نيست و سراسر سكوت و ناله و تاريكي و سوسوي شمع است، عزاداران كه روي سرشان كاه پاشيده اند بر روي زمين نشسته و تا نيمه هاي شب دست بر پيشاني نهاده و آرام آرام گريه مي كنند و نوحه خواني با صداي بلند شعر مي خواند:
امشب است آن شب كه عرش ذوالجلال \ لرزد از رنج و غم و درد و ملال
در شب و روز بيست وهشتم صفر نيز مراسمي شبيه عاشورا اما به مراتب ساده تر برگزار مي شود. (۱)
ماري پرهيزگاري
۱ـ «فرهنگ مردم سروستان» ـ تأليف صادق همايوني.
نماينده مردم سروستان در مجلس شوراي اسلامي گفت: طرح انتقال آبهاي سطحي شيراز به دشت سروستان توجه بيشتري ميطلبد تا زودتر به سرانجام برسد.
مهندس زين العابدين طهماسبي روز چهارشنبه درگفت و گوباخبرنگار خبرگزاري جمهوري اسلامي افزود:اين طرح حدود ۱۷سال پيش آغاز شده و به علت بيتوجهي همچنان بر زمين مانده است و تنها در يكي دوسال اخير توجه مطلوبي به آن شده است.
وي اظهار داشت:اميد است با توجه بيشتر به اين طرح،در سالهاي آينده شاهد به سرانجام رسيدن اين طرح باشيم و بيش از اين اجراي آن طولاني نشود.
نماينده مردم سروستان در مجلس شوراي اسلامي گفت:در صورتي كه در ساليان گذشته به طرح ياد شده توجه جدي شده بود اجراي آن با هزينه كمتر و در زمان مناسب انجام ميشد.
وي افزود: امسال براي اجراي اين طرح ۴۵ميليارد ريال اعتبار اختصاص يافته و اميد است در سالهاي آينده اعتبار بيشتري به اجراي اين طرح داده شود.
طهماسبي افزود: برخي از تشكلهاي كشاورزي از جمله كانون كشاورزان پيشرو در سروستان اعلام آمادگي كردهاند تا در اجراي اين طرح مسوولان را ياري كنند و در انتقال آب به اين منطقه مشاركت داشته باشند.
طرح انتقال آبهاي سطحي شيراز به دشت سروستان اخيرا مورد بازديد مدير عامل سازمان آب منطقهاي فارس، نماينده سروستان و برخي از مسوولان بخش سروستان قرار گرفت.
مهندس رضاييان مدير عامل سازمان آب منطقهاي فارس دراين بازديد گفت:
اين طرح ۳۵درصد پيشرفت فيزيكي دارد و از سه تونل آب بر موسوم به خاتون، چوگان و زندان در حال اجرا است.
وي اظهار داشت: با اجراي طرح ياد شده آبهاي سطحي جنوب و جنوب شرق شيراز در عمق ۱۰متري خاك تثبيت ميشود و باانتقال بهدشت سروستان در سدعلاءالدوله اين بخش ذخيره ميگردد.
رضاييان گفت: اين طرح سالانه ۱۳۰ميليون متر مكعب آب سطحي از شيراز به دشت سروستان منتقل ميكند و اميد است تا سال ۷۹عمليات اجرايي طرح ياد شده و سد علاءالدوله سروستان به پايان برسد.
بخش سروستان در ۹۰كيلومتري جنوب شيراز در استان فارس قرار دارد.
| کاخ سروستان |
مجموعه تاریخی سروستان که قدیمی ترین گنبد آجری کشور را در خود جای داده در زمان بهرام گور ساخته شده و به عنوان کوشکی شکاری مورد استفاده قرار می گرفته است. کاخ سروستان در استان فارس و در 9 کیلومتری جنوب شهر سروستان در دشتی وسیع جای گرفته است. این کاخ از سنگ و گچ ساخته شده است و کل مجموعه 25 هکتار وسعت دارد. این بنا که از با شکوه ترین کاخ های ساسانی است در آن زمان مقدس بوده است. بخش های مختلف این بنا شامل یک ایوان ورودی و گنبدی در مرکز و حیاط است. این کاخ نسبت به دیگر بناهای این دوره از فن معماری و پلان های پیچیده و کامل تری برخوردار است.
 کاخ سروستان |
 کاخ سروستان |
 کاخ سروستان |
 کاخ سروستان |
 کاخ سروستان |
 کاخ سروستان |
 کاخ سروستان |
 کاخ سروستان |
 کاخ سروستان |